Chiến dịch thanh niên tình nguyện hè đóng góp thiết thực cho mỗi địa phương
Phân tích thử nghiệm lâm sàng liên quan đến 777 người lớn tuổi cho thấy rằng lượng omega-3 hấp thụ hằng ngày có thể làm chậm quá trình lão hóa sinh học ở mức độ vừa phải, với các biện pháp can thiệp kết hợp cho thấy tác dụng mạnh nhất đối với quá trình lão hóa và phòng ngừa bệnh tật.Nghiên cứu mới vừa được công bố trên tạp chí khoa học Nature Aging đã phát hiện thêm một tác dụng tuyệt vời của dầu cá omega-3, đặc biệt là khi kết hợp bổ sung omega-3 với vitamin D và tập thể dục, theo trang tin y khoa News Medical.Nghiên cứu bao gồm 777 người Thụy Sĩ tham gia thử nghiệm DO-HEALTH - thử nghiệm về lão hóa khỏe mạnh lớn nhất châu Âu, bao gồm 5 quốc gia châu Âu. Mục tiêu chính của nghiên cứu là điều tra tác dụng của việc bổ sung vitamin D và omega-3 và tập thể dục, riêng lẻ hoặc kết hợp, trong 3 năm đối với quá trình lão hóa sinh học.Lão hóa sinh học là sự suy giảm dần dần các chức năng sinh lý ở các sinh vật sống. Nhiều nghiên cứu lớn đã được tiến hành để hiểu quá trình lão hóa và xác định các biện pháp can thiệp nhằm làm chậm quá trình lão hóa sinh học.Những người tham gia ở độ tuổi từ 70 trở lên, được tiêu thụ 1 viên omega-3 (1.000 mg) mỗi ngày, 2.000 đơn vị quốc tế (IU) vitamin D và tập thể dục 30 phút 3 lần một tuần, riêng lẻ hoặc kết hợp, trong thời gian thử nghiệm kéo dài 3 năm.Các nhà nghiên cứu đã phân tích các mẫu máu để tính toán tốc độ lão hóa sinh học ở những người tham gia.Kết quả đã phát hiện ra rằng uống 1 viên dầu cá omega-3 (1.000 mg) mỗi ngày giúp giảm quá trình lão hóa sinh học, theo News Medical.Đáng chú ý, kết hợp cả ba biện pháp: Uống dầu cá omega-3, vitamin D và tập thể dục - cho thấy tác dụng mạnh nhất đối với quá trình lão hóa và phòng ngừa bệnh tật, đặc biệt là trong việc giảm nguy cơ ung thư và ngăn ngừa tình trạng suy nhược.Nghiên cứu còn phát hiện những người có mức omega-3 thấp hơn khi bắt đầu thử nghiệm đã gặt hái được lợi ích lớn hơn khi uống dầu cá omega-3. Các nhà nghiên cứu kết luận: Kết quả này làm nổi bật tầm quan trọng của dầu cá omega-3 như một biện pháp can thiệp có mục tiêu để tác động đến quá trình lão hóa sinh học.Đối với vitamin D, cần lưu ý rằng bổ sung quá liều có thể gây hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe. Vì vậy, tốt nhất nên dùng biện pháp phơi nắng buổi sáng trong 15 phút mỗi ngày hoặc hấp thụ vitamin D thông qua thực phẩm (gồm các béo như cá hồi, cá trích, hàu, tôm, lòng đỏ trứng, các loại nấm, yến mạch, ngũ cốc, sữa, cam). Và tốt nhất nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng chất bổ sung.
Bình Phước: Sau tết, 28 công ty cần tuyển dụng tổng cộng khoảng 3.300 lao động
Các nhà khoa học người Đức đã tìm ra phương pháp điều trị có thể ngăn ngừa ngay từ đầu các dấu hiệu lão hóa phổ biến như nếp nhăn và tóc bạc, có thể cách mạng hóa các phương pháp điều trị chống lão hóa, theo chuyên trang khoa học ScitechDaily.Các nhà nghiên cứu cho biết một số loại hoóc môn có tác dụng "đáng kinh ngạc và bất ngờ" đối với da và tóc, mở ra những hướng điều trị mới tiềm năng.Để hiểu rõ hơn về vai trò của hoóc môn trong việc kiểm soát quá trình lão hóa da, các nhà khoa học từ Đại học Munster (Đức) đã nghiên cứu các hoóc môn mà họ tin là "chìa khóa" trong việc kiểm soát quá trình lão hóa da, bao gồm yếu tố tăng trưởng giống insulin 1, estrogen, retinoid và melatonin.Đặc biệt, melatonin là loại hoóc môn tự nhiên giúp điều hòa giấc ngủ, đã cho thấy triển vọng đặc biệt.Melatonin đặc biệt thú vị như một chất chống lão hóa da tiềm năng vì nó là một phân tử nhỏ được dung nạp tốt, là chất chống oxy hóa, cũng như chất điều hòa quá trình trao đổi chất của ty thể. Hóa ra ngoài tác dụng giúp ngủ ngon, hoóc môn này cũng có thể có các đặc tính chống lão hóa quan trọng. Vì khi melatonin đi vào máu, tác dụng chống oxy hóa của nó giúp bảo vệ các tế bào khỏi bị tổn hại, về cơ bản là chống lại quá trình lão hóa, theo ScitechDaily.Ngoài ra, một số hoóc môn được nghiên cứu - bao gồm cả hoóc môn chịu trách nhiệm về sắc tố, có tác dụng sinh học đáng kinh ngạc và bất ngờ đối với chức năng của da và quá trình lão hóa của tóc. Tác giả chính, giáo sư - tiến sĩ Markus Bohm, Trưởng khoa Da liễu tổng quát, Bệnh viện Đại học Munster, cho biết: Nghiên cứu của chúng tôi nêu bật các yếu tố chính của hoóc môn điều phối các con đường lão hóa da như sự thoái hóa của mô liên kết (dẫn đến nếp nhăn), sự sống sót của tế bào gốc và mất sắc tố (dẫn đến tóc bạc).Một số hoóc môn mà chúng tôi nghiên cứu có đặc tính chống lão hóa. Nghiên cứu sâu hơn về các hoóc môn này có thể mang lại cơ hội phát triển các liệu pháp mới để điều trị và ngăn ngừa lão hóa da, tóc bạc.
ĐBSCL đối mặt nguy cơ xâm nhập mặn cao, Thủ tướng chỉ đạo ứng phó
Một mặt, điều này xảy ra nhiều lần là do những thói quen sinh hoạt tình dục không tốt mắc phải khi còn ở tuổi vị thành niên, đến khi trưởng thành. Trong những trường hợp này, cần có chuyên gia tâm lý điều chỉnh và xác định các nguyên nhân để giải quyết.
Giải bóng đá Thanh Niên Sinh viên Việt Nam lần 3 - 2025 là giải đấu được Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh,Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam giao cho Báo Thanh Niên phối hợp với Liên đoàn Bóng đá Việt Nam (VFF) tổ chức thường niên trong khoảng thời gian từ kỷ niệm Ngày Truyền thống Học sinh - Sinh viên Việt Nam 9.1 đến chào mừng Ngày Thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh 26.3 và Ngày Thể thao Việt Nam 27.3.Tại vòng chung kết, 12 đại diện xuất sắc nhất đến từ 6 khu vực đã cùng nhau thi đấu để quyết định ngôi vương. Với khả năng nổi trội, cùng sự tự tin, bản lĩnh trên sân cỏ, các cầu thủ Trường ĐH VH TT và DL Thanh Hóa đã xuất sắc trở thành nhà vô địch khi đánh bại Trường ĐH TDTT Đà Nẵng với tỉ số 2-1. Trong mùa giải năm nay, Bảo hiểm AAA tiếp tục đóng vai trò là nhà tài trợ bảo hiểm tai nạn cho toàn bộ 12 đội bóng. Cụ thể, toàn bộ cầu thủ, ban huấn luyện và đội ngũ hỗ trợ sẽ được bảo vệ trước các rủi ro liên quan đến tổn thương thân thể có thể xảy ra trong suốt quá trình từ tập luyện, di chuyển đến thi đấu ở vòng chung kết. Ông Đoàn Trọng Thắng - Phó tổng giám đốc Điều hành Tổng Công ty Cổ phần Bảo hiểm AAA chia sẻ: "Đây là năm thứ hai Bảo hiểm AAA tham gia tài trợ cho Giải bóng đá Thanh Niên Sinh viên Việt Nam. Trong thời gian qua, Bảo hiểm AAA đã rất tích cực đồng hành cùng các hoạt động thể thao cộng đồng dành cho thế hệ trẻ với mong muốn thúc đẩy lối sống lành mạnh, cống hiến, nuôi dưỡng những khát vọng lớn. Trong tương lai, bên cạnh việc theo đuổi chiến lược kinh doanh bền vững, hiệu quả, Tổng Công ty sẽ tiếp tục phát triển thêm các sản phẩm phù hợp với giới trẻ, đẩy mạnh phát triển công nghệ số để các bạn học sinh - sinh viên có thể dễ dàng tiếp cận các sản phẩm bảo hiểm chất lượng. Từ đó, yên tâm cống hiến hết mình cho những ước mơ, góp phần tích cực vào sự phát triển chung của đất nước". Sau khi Vòng Chung kết Giải bóng đá Thanh Niên Sinh viên Việt Nam lần 3 - 2025 khép lại, Bảo hiểm AAA sẽ tiếp tục đồng hành cùng Giải bóng đá Thanh Niên Sinh viên Quốc tế 2025 sẽ diễn ra từ ngày 22.3 đến 30.3 với vai trò nhà tài trợ sản phẩm bảo hiểm độc quyền cho toàn bộ cầu thủ, tổ trọng tài, ban huấn luyện và đội ngũ hỗ trợ. Trải qua 3 mùa thi đấu, Giải bóng đá Thanh Niên Sinh viên Việt Nam đã trở thành một món ăn tinh thần không thể thiếu của những bạn sinh viên có niềm đam mê với quả bóng tròn. Thông qua giải đấu này, Bảo hiểm AAA hy vọng sẽ tạo ra một môi trường để các bạn sinh viên rèn luyện thể chất, nâng cao tinh thần đoàn kết và sự cống hiến vì cộng đồng. Đồng thời, đây cũng là cơ hội để các bạn trẻ có thể kết nối với nhau, cùng nhau chia sẻ những kinh nghiệm, xây dựng những mối quan hệ tốt đẹp. Tổng Công ty Cổ phần Bảo hiểm AAA là thương hiệu bảo hiểm phi nhân thọ với hơn 20 năm hình thành và phát triển. Với mục tiêu trở thành thương hiệu Bảo hiểm phi nhân thọ hiện đại, Bảo hiểm AAA đã liên tục xây dựng sản phẩm, cải tiến quy trình, chuyển đổi số mạnh mẽ, theo phương châm "NHANH - ĐÚNG - ĐỦ", phù hợp với xu thế thị trường.
Từ tháng 1-6.2024: TP.HCM, Nam bộ dự báo nhiệt độ trung bình cao hơn, xuất hiện nắng nóng dài ngày
Nhìn chung, lái một chiếc xe điện chỉ khác một chút ở thói quen điều khiển chân ga và giảm tốc (ở chế độ ECO), mọi thứ gần như giống xe xăng hoàn toàn ở chế độ Normal và Sport. Việc chuyển từ xe xăng lên xe điện sẽ không có gì quá bỡ ngỡ cho người dùng.
Hạ tầng đột phá du lịch Quảng Ninh
'Khánh Dư Niên 2' phát độc quyền trên VieON
Tiết kiệm thời gian là ưu tiên hàng đầu khi tân trang bếp dịp tết. Việc chọn lựa vật dụng phù hợp không chỉ giúp công việc diễn ra nhanh chóng mà còn đảm bảo trải nghiệm lâu dài. Sự hài lòng ngay từ đầu là yếu tố quan trọng giúp các thiết bị bền bỉ trong gian bếp, tránh thay đổi không cần thiết sau này. Một chiếc tủ lạnh được lựa chọn kỹ càng không chỉ để lưu trữ thực phẩm mà còn là điểm nhấn thẩm mỹ cho không gian bếp. Thiết kế dễ vệ sinh và hỗ trợ tối ưu hóa quá trình nấu nướng sẽ giúp tiết kiệm thời gian và giảm phiền toái khi sử dụng. Bên cạnh đó, tiết kiệm không gian cũng rất quan trọng trong các gia đình hiện đại, đặc biệt tại đô thị. Các phong cách thiết kế như âm tường đang thịnh hành, không chỉ tạo sự hài hòa về thẩm mỹ mà còn tận dụng tối đa không gian. Chị Ngọc Linh, nội trợ đang sinh sống tại nhà chung cư, chia sẻ: "Thiết bị gia dụng âm tường, như tủ lạnh, ngày càng phổ biến vì tối ưu hóa không gian và mang lại cảm hứng sáng tạo cho căn bếp". Cuối cùng, tiết kiệm chi phí luôn là mục tiêu quan trọng. Các sản phẩm đa năng, tích hợp nhiều công nghệ tiên tiến, giúp đáp ứng nhu cầu sử dụng và tiết kiệm năng lượng sẽ mang lại giá trị lâu dài. Tủ lạnh Panasonic HARMONY+ Edition, với thiết kế phù hợp cho không gian sống hiện đại và đầy đủ tính năng bảo quản thông minh, là một sự lựa chọn đáng cân nhắc: Đầu tư một lần, sử dụng bền lâu, giúp giảm chi phí phát sinh và mang lại sự an tâm cho gia đình. Được ra đời như một giải pháp tối ưu cho người dùng hiện đại, khi các không gian sống tại đô thị thường không dư giả và cần tính toán kỹ càng khi sử dụng, tủ lạnh Panasonic HARMONY+ Edition là thiết bị sẽ mang đến sự "vừa vặn" và "hài hòa" cho gian bếp nhờ vào thiết kế âm tường Slot - in thời thượng cùng các lợi thế ưu việt. Các đường nét được tính toán tỉ mỉ, kết hợp với linh kiện tối ưu giúp tủ lạnh tạo một mặt phẳng vừa khít liền mạch với tủ bếp chỉ với khoảng cách 0,4cm ở hai cạnh bên và 2cm phía trên, mang đến không gian bếp gọn gàng và hiện đại. Độ sâu 60cm của tủ phù hợp với kích thước tủ bếp phổ biến tại Việt Nam, giúp tủ không bị dôi ra khi lắp đặt và mang lại sự tiện lợi trong quá trình sử dụng.Hệ thống bản lề âm từ Panasonic giúp HARMONY+ Edition có góc mở cửa rộng đến 120 độ thay vì 90 độ. Điều này giúp thao tác cất và lấy thực phẩm dễ dàng, đồng thời loại bỏ yêu cầu khoảng trống hai bên. Hệ thống máy nén Top-unit đặt trên nóc tủ vừa giúp tăng dung tích lưu trữ cho ngăn đông phía dưới vừa giảm nguy cơ hư hỏng cho thiết bị trong quá trình sử dụng. Thiết kế âm tường cũng giúp giảm bụi bẩn và công sức lau chùi, với bề mặt nhám vân 3D hạn chế vết bẩn và dấu vân tay, giữ cho tủ luôn sạch sẽ, tiết kiệm thời gian vệ sinh. Bên cạnh lợi ích trong thiết kế, tủ lạnh cũng mang công năng tối ưu cho khả năng lưu trữ và bảo quản. Tủ được trang bị công nghệ Đông mềm Prime Fresh, bảo quản thực phẩm ở nhiệt độ -3°C, giữ tươi lâu mà không cần rã đông, giúp chế biến món ăn nhanh chóng. Hệ thống Auto Ice tự động làm đá và khay nước tự vệ sinh đảm bảo vệ sinh an toàn. Với dung tích 510 lít, tủ đáp ứng nhu cầu lưu trữ đa dạng thực phẩm, từ rau củ đến đồ uống. Hệ thống làm lạnh đa chiều giúp bảo quản thực phẩm đồng đều và giữ tươi lâu, giảm thiểu thời gian đi chợ. Thiết kế sang trọng, công nghệ hiện đại, song nhờ vào việc được tạo nên theo phong cách âm tường, tủ lạnh Panasonic HARMONY+ Edition là giải pháp có ngân sách tối ưu cho người dùng. HARMONY+ Edition được ra mắt với mức giá thân thiện và có thể sử dụng linh hoạt trong không gian bếp, cả khi lắp âm tường hay đặt đơn lẻ, tạo nên sự hài hòa với hệ thống kệ và tủ bếp và mang lại vẻ đẹp hiện đại thẩm mỹ. Là một trong những khách mời đầu tiên trải nghiệm tủ lạnh Panasonic HARMONY+ Edition tại sự kiện ra mắt, reviewer Dương Dê đánh giá: "Thiết kế tủ lạnh này phù hợp cho tất cả mọi người, mọi gia đình dù đang tìm kiếm một tủ lạnh có dung tích tốt, thiết kế tốt, độ an toàn cao, hay một mức giá hợp lý thì đây vẫn là lựa chọn phù hợp".Với sự kết hợp giữa thiết kế tinh tế, công nghệ bảo quản thực phẩm tiên tiến và tính tiện nghi vượt trội, tủ lạnh Panasonic HARMONY+ Edition mang đến trải nghiệm sống hiện đại, thư thái và chuẩn gu. Đặc biệt, nhân dịp năm mới, dịp tân trang ngôi nhà, Panasonic mang đến chương trình khuyến mãi "Thay tủ lạnh cũ, đổi Panasonic HARMONY+ Edition mới", khách hàng được giảm giá lên tới 3 triệu đồng khi thay tủ lạnh cũ và mua tủ lạnh HARMONY+ Edition đến hết ngày 31.1.2025. Tham khảo sản phẩm tại đây
Lễ 30.4 - 1.5 nghỉ 5 ngày: 'Rất tiếc vì không có kế hoạch nghỉ sớm hơn'
Ngày 18.1, đại diện Phòng CSGT Công an TP.HCM cho biết đã mời làm việc với các bên liên quan, thu thập tài liệu điều tra, làm rõ và bác bỏ thông tin không chính xác về việc xe đầu kéo thắng gấp do đèn tín hiệu chuyển đột ngột, gây sự cố rơi sắt xuống đường làm người dân bị thương.Theo CSGT TP.HCM, trước đó, thông tin phản ánh từ một số trang mạng xã hội và bài viết trên trang online của một số báo cho rằng khoảng 10 giờ 30 phút ngày 16.1, một tài xế chạy xe đầu kéo kéo theo sơ mi rơ moóc chở các tấm sắt, thép trên tuyến QL1, hướng từ trạm thu phí An Sương - An Lạc đi ngã tư An Sương. Khi xe đầu kéo đến gần giao lộ QL1 - Liên khu 4 - 5, do thấy đèn tín hiệu giao thông chuyển đột ngột sang đỏ nên thắng gấp dẫn đến các tấm sắt chở trên sơ mi rơ moóc đổ xuống đường gây thương tích cho người điều khiển xe máy đang chạy gần bên hông, gây bức xúc dư luận.Lực lượng CSGT TP.HCM xác định thông tin nói trên là sai sự thật. Cụ thể, tại thời điểm xảy ra vụ việc, tuyến QL1 (đoạn đi qua địa bàn Q.Bình Tân) rất đông phương tiện do nhu cầu đi lại, vận chuyển hàng hóa, hành khách tăng cao. Do đó, chiến sĩ CSGT thuộc Đội CSGT Phú Lâm được tăng cường tại giao lộ đã điều chỉnh hệ thống đèn tín hiệu giao thông từ tự động sang thủ công do CSGT bấm nút điều khiển. Khi điều khiển chế độ thủ công thì đèn tín hiệu giao thông cũng thực hiện theo nguyên tắc từ xanh sẽ chuyển nhấp nháy sang vàng từ 3 - 5 giây sau đó mới chuyển sang đỏ. Do đó, không có hiện tượng đèn tín hiệu giao thông từ xanh chuyển sang đỏ đột ngột làm tài xế không kịp "trở tay" phải thắng gấp gây ra sự cố trên.Sau sự cố trên, Đội CSGT Phú Lâm đã nhanh chóng tăng cường thêm lực lượng đến để giải quyết vụ việc. Tài xế điều khiển xe đầu kéo đã báo về cho chủ doanh nghiệp để điều động xe cẩu đến đưa các tấm thép lên lại sơ mi rơ moóc để di chuyển ra khỏi khu vực, tránh gây ùn tắc cục bộ tại giao lộ. Nam tài xế cho hay, khi chạy xe đầu kéo đến gần giao lộ QL1 - Liên khu 4 - 5, do không chú ý nhìn đèn từ trước, nên khi đến gần giao lộ thì đã thấy đèn chuyển từ vàng sang đỏ nên vội vàng thắng gấp làm cho hàng hóa trên xe bị trượt rơi xuống đường.Thiết bị giám sát hành trình trên xe đầu kéo cho thấy, trước thời điểm gây ra sự cố trên, khi đến gần giao lộ, tài xế đã cho xe chạy với tốc độ 42 km/h, theo xu hướng tăng tốc qua giao lộ. Khi đến giao lộ thì mới nhận thấy đèn đã chuyển từ vàng sang đỏ không kịp vượt qua nên đã thắng gấp.Trong khi đó, hàng hóa trên xe là các tấm thép lớn, nặng lại không được chằng buộc đảm bảo an toàn theo quy định. Do đó, khi xe thắng gấp, hàng hóa trên sơ mi rơ moóc đã bị trượt theo lực quán tính làm rơi đổ hàng hóa xuống đường gây nguy hiểm cho các phương tiện xung quanh. Rất may khi trượt đổ hàng hóa xuống đường đã không gây thương tích trực tiếp cho những người xung quanh.Tuy nhiên, một người điều khiển xe máy chạy phía sau do thấy tình huống nguy hiểm phía trước nên đã thắng gấp và tự té ngã dẫn đến bị thương nhẹ ở chân (không phải do bị các tấm sắt thép va chạm hoặc bị đè lên gây thương tích nặng như một số báo và các trang mạng xã hội dẫn lại tin).Sau vụ việc, Đội CSGT Phú Lâm đã làm việc các bên có liên quan. Người điều khiển xe máy bị té ngã không yêu cầu bồi thường. Đội CSGT Phú Lâm hiện đang tạm giữ xe đầu kéo và các giấy tờ có liên quan đến người và phương tiện để tiếp tục làm rõ nguyên nhân và các lỗi do tài xế gây ra sau vụ việc để xử phạt cũng như thông tin cảnh báo chung cho tài xế khi điều khiển xe chở hàng hóa rời, hàng hình trụ có mức độ nguy hiểm cao khi lưu thông trên đường.
ab77
Trong khoảng thời gian đó, những trẻ khác ùa chạy đi trốn, nấp đâu đó càng kín càng tốt. Khi đọc đến con số 100 thì trẻ mở mắt ra và bắt đầu đi tìm bạn, ai bị phát hiện đầu tiên là bị thua. Đếm đủ con số như thế, lâu lắm, có trẻ láu cá đọc tắt cho nhanh để khi mình mở mắt ra thì các bạn vẫn chưa kịp trốn. Câu đó như sau: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Thời nhỏ, tôi đã chơi trốn - tìm và nay con tôi cùng trẻ con hàng xóm cũng thế. Năm tháng đi qua, mãi hơn 60 năm sau, nhờ đọc Phan Khôi di cảo - bản thảo chưa đầy đủ (NXB Trí Thức - 2021) do các con của cha đẻ Tình già biên soạn, tôi mới biết chi tiết này: "Trẻ con ta có trò chơi đánh chắt. Dùng những que tre mà đánh, là đánh chắt que; dùng những hòn sỏi mà đánh, là đánh chắt chuyền. Đây không nói cách đánh như thế nào, chỉ nói khi đánh xong một bàn, đếm những que tre hay hòn sỏi đã chiếm được để định ăn thua, thì trẻ con ở Trung và ở Bắc đếm có khác nhau nhưng lại giống nhau ở một chỗ rất lạ. Trẻ con ở miền Trung đếm: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Trẻ con ở miền Bắc đếm: "Một chắt, hai choi, ba chòi, chín chủ, chẵn chục" (tr.216-217).Trò chơi này, sở dĩ gọi chắt/đánh chắt bởi bản thân chắt/hòn chắt có nghĩa là "hòn nhỏ nhỏ như viên đạn" (Đại Nam quấc âm tự vị, 1895), "Một trò chơi của trẻ con, một tay vừa nhặt vừa tung vừa hứng" (Việt Nam tự điển, 1931); hiện nay tên gọi phổ biến là "chuyền thẻ", có nơi còn gọi "đánh nẻ".Rõ ràng, cách đọc tắt trong trò chơi trốn - tìm đã có từ xưa lắm, ít ra đã có trước năm 1958 là năm ông Phan Khôi viết bài này. Ở đây, khi xét về chữ nghĩa ta thấy gì? Muốn thấy gì, trước hết cần phải tìm hiểu nghĩa của các từ đó."Một đôi" thì dễ hiểu rồi, không cần dài dòng gì thêm. "Hai đắn" thì "đắn" là gì? Tự bản thân từ này không có nghĩa, phải đi chung với từ khác, chẳng hạn Truyện Kiều có câu: "Đắn đo cân sắc cân tài/Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ". Kể ra cái lối "mua người" ngày xưa cũng lạ, chẳng những cô ấy có nhan sắc mà còn phải biết "cầm kỳ thi họa đủ mùi ca ngâm" thì càng cao giá.Còn "ba thìn" thì sao? "Thìn" là từ Việt cổ có nghĩa là "sửa sang, răn, giữ", theo Đại Nam quấc âm tự vị (1895), chẳng hạn Thiên Nam ngữ lục có câu: "Thìn lòng tích đức tu nhân/Bụt trời đã biết, quỷ thần đã hay". Về tâm lý con người, không phải bây giờ mà hàng trăm năm trước, cụ Nguyễn Trãi đã nhìn ra:Dắng dỏi bên tai tiếng quản huyền,Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn.Xuân xanh chưa dễ hai phen lại,Thấy cảnh càng thêm tiếc thiếu niên."Nhẫn" nghĩa là đến, cho đến. Chí lý thật, có lúc nghe tiếng sáo, tiếng đàn (quản huyền) trong không gian, cảnh vật mà mình yêu thích ắt khó giữ lòng mà xao động, xao xuyến, rồi cảm thấy tiếc xuân xanh đã qua. Đã qua thời tuổi trẻ. Chỉ còn là cảm xúc bùi ngùi. Sực nghĩ, "Tiếng đưa hiu hắt bên lòng/Buồn ơi! Xa vắng, mênh mông là buồn" của Thế Lữ cũng là lúc nghe Tiếng sáo Thiên Thai nên khiến "Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn" là vậy.Rồi, "chín chăn" nghĩa là gì?Ta thử đặt giả thuyết từ "một đôi" là 2, "hai đắn" là 4, ắt "ba thìn" là 6, vậy "chín chăn" cũng nằm trong cách tính này? Không, "chín chăn" trong ngữ cảnh này chính là chẵn/chín chẵn, do cách phát âm nhanh nên đã lướt bỏ dấu ngã trở thành "chăn". Chẵn là trọn, đủ, không lẻ, không thừa, không thiếu, đủ cặp, không so le, còn có cách nói chẵn chòi, chẵn bon. "Chín chăn" xác định, quả quyết chính xác là 9. Suy luận này hợp lý bởi kết thúc câu này là "chẵn chục" tức là 10. Theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ, "chục" là tiếng Việt chuyển gốc Hán-Việt: "Chục: số vật mười món, hoặc có hơn (tùy vùng) < thốc (sum họp, một bụi - giọng Quảng Đông: chục)". Ca dao có câu: Bảy với ba, anh kêu rằng một chụcTam tứ lục, anh tính cửu chươngBảy cộng ba đúng là 10, là chục. Cách gọi "chẵn chục" đến nay vẫn còn phổ biến, còn gọi chục trơn, chục chẵn. Dù biết chắc là vậy nhưng chắc gì chục là 10?Ta có thể kiểm chứng trong đời thường lẫn tác phẩm văn học, chẳng hạn, khi viết Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười, nhà văn Nguyễn Hiến Lê có kể khi đến "Tân An, một châu thành nằm ở ven Đồng Tháp", lúc đi chỗ ăn sáng: "Anh Bình nhất định lựa tiệm ở gần chợ vì anh vốn ưa cảnh náo nhiệt, thích nhìn người ta đi lại, mua bán. Anh mua một trái dưa hấu và một chục quít, ngạc nhiên lắm khi thấy cô hàng đếm cho anh mười hai trái. Anh cầm hai trái trả lại: "- Cô đưa thừa cho tôi. Tôi mua có một chục thôi mà". Cô hàng nghe giọng là lạ của anh, mỉm cười, đẩy hai trái quít về phía anh: "- Thầy mua một chục thì tôi đếm một chục đó". Anh Bình chẳng hiểu gì cả, tôi phải giảng: "- Ở miền này trái cây như quít, mận thì một chục là mười hai trái. Có tỉnh một chục mười bốn hay mười sáu kia". "- Lạ nhỉ! Một chục mười sáu trái. Thế thì có ông thánh hiểu".Chi tiết này đã phản ánh tính cách rộng rãi, hào phóng của người miền Nam. Anh Bình ngạc nhiên là phải bởi anh từ ngoài Bắc vào, không sinh sống nơi này.Với các phân tích, dẫn chứng vừa nêu, tóm lại, ta vẫn không hiểu rõ nghĩa các từ liên quan đến số đếm trong trò chơi của con trẻ ngày xưa. Không những thế, ta còn còn ngắc ngứ với bài đồng dao này: "Mồng một lưỡi trai/Mồng hai lá lúa/Mồng ba câu liêm/Mồng bốn lưỡi liềm/Mồng năm liềm giật/Mồng sáu thật trăng/Mười rằm trăng náu/Mười sáu trăng treo/Mười bảy sảy giường chiếu/Mười tám rám trấu/Mười chín đụn dịn/Hăm mươi giấc tốt/Hăm mốt nửa đêm…". Với câu "Mười chín đụn địn", có bản ghi "đụn dịn". Bài đồng dao này mô tả hình thù mặt trăng qua các ngày, đại khái, đêm 17 trăng lên vào lúc người ta "sảy giường chiếu" là chuẩn bị ngủ, đêm 18 trăng mọc là lúc lửa ủ trong bếp đã "rám trấu"... Thế, đêm 19 "đụn địn/đụn dịn" thì hiểu thế nào đây?Chịu. Từ "chịu" này, ta lặp lại một lần nữa khi nghe đến từ "đí địn". Trong tập sách Người Việt nói tiếng Việt (NXB TH TP.HCM - 2023), nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Thọ cho biết văn cảnh xuất hiện của từ này: "Chuyện rằng có một chị vợ cực đoảng. Một hôm anh chồng bắt được một con ba ba, giao cho vợ làm bếp rồi đi làm đồng, bụng chắc mẩm chiều về có mồi ngon sẽ rủ bạn lai rai vài xị đế. Chị vợ thả con ba ba vào nồi, bỏ thêm vào đó vài ngọn rau mùng tơi rồi bắc lên nấu trên bếp củi. Trong khi chị lúi húi vo gạo thì con ba ba thấy nước nóng lên, nó bèn bò ra khỏi nồi rồi đi mất. Chị vợ đoảng vo gạo xong, mở vung nồi canh xem thử. Chị ta lấy đũa khoắng, nhận ra rau mùng tơi vẫn chưa kịp chín, nhưng ba ba đâu thì chẳng thấy. Chị ta cứ bần thần ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi đi đến kết luận: "Mùng tơi chưa chín, đí địn đã tan".Dám nói rằng, những từ vừa nêu ra chẳng ai có thể giải thích nổi nghĩa của nó. Riêng cách nói về số đếm trong trò chơi đánh chắt, ta còn thắc mắc vì sao ở miền Trung, từ "3/ba thìn" lại nhảy qua "9/chín chăn", cũng như ở miền Bắc từ "3/ba chòi" lại vọt đến "9/chín chủ"? Cách nói này hoàn toàn không ngẫu nhiên mà đã vận dụng, phổ biến trong tục ngữ, ca dao, thí dụ: "Thằng Bờm có cái quạt mo/Phú ông xin đổi ba bò, chín trâu", "Ba bể chín châu", "Ba bị chín quai mười hai con mắt"… Ông Phan Khôi thừa nhận: "Tôi nghĩ mãi mà không hiểu". Rồi ông nêu ý kiến: "Hoặc giả câu trẻ con nói đó có cái lý gì sâu kín về số học hay toán học mà mình không biết. Còn như bảo thứ đó trẻ con bạ đâu nói đấy, hơi đâu mà tìm hiểu cho mệt trí, thì tôi không dám" (SĐD, tr.217).Bạn cũng nghĩ thế chăng?Vâng, tôi cũng nghĩ thế. Và xét ra trong ngày xuân ngày tết, chúng ta cùng bàn về vài từ "bí hiểm" đâu phải không có ích khi cùng tìm về tiếng Việt.
quay-thử-xổ-số-miền-trung-thứ-tư
